Cykl na blogu „CultureZone”: „KSIĄŻKOSPEKTYWA”
Cześć wszystkim. Dziś chciałbym wam złożyć propozycję nie do odrzucenia. Na tapet weźmiemy SERIĘ MAFIJNĄ Mario Puzo, do której zalicza się m.in. dwie jego słynne powieści: „Ojca chrzestnego” i „Sycylijczyka”, a także szereg sequeli pisanych, zgodnie z wolą spadkobierców pisarza, przez Marka Winegardnera i Eda Falco. Zaczynamy.
KILKA SŁÓW O SERII
Od 1963 roku Mario Puzo pracował jako niezależny dziennikarz i pisarz. Pisał do magazynów dla panów, publikował recenzje książek, opowiadania i artykuły w: „Redbook”, „Holiday”, „Book World”, a także „New York Times”. W 1965 ukazała się „Dziesiąta Aleja”, która – podobnie jak wcześniejsza „Mroczna arena” - nie przyniosła mu zysków finansowych, jednakże obie z nich otrzymały dobre recenzje krytyków.
Po kosztownym leczeniu szpitalnym pęcherzyka żółciowego Puzo zdecydował się napisać książkę, która odniesie poważny sukces kasowy. Podczas pracy jako reporter słyszał wiele anegdot i opowiastek na temat mafii i zaczął zbierać materiały o Cosa Nostrze ze wschodniej części wybrzeża. Efektem tych starań był tom „Ojciec chrzestny”.
W kolejnych latach Mario Puzo wielokrotnie wracał do tematyki mafijnej (czego efektem jest choćby powieść „Omerta”). W pewnym sensie nawiązał do niej też w opublikowanej dopiero po jego śmierci powieści historycznej „Rodzina Borgiów”, traktując tytułową familię jako protoplastów późniejszych mafiosów.
OMÓWIENIE TOMÓW
Seria rozpoczyna się najbardziej znaną powieścią autorstwa Mario Puzo, „Ojcem chrzestnym”. Główni bohaterowie, członkowie Rodziny Corleone, toczą wojnę gangów z czterema innymi rodzinami mafijnymi w Nowym Jorku w latach po II wojnie światowej. Wojna ta prowadzi do dojścia do władzy najmłodszego syna Don Vito Corleone, Michaela, który wcześniej miał złą opinię o przestępczym interesie swojej rodziny. Po zakończeniu wojny, gdy Vito przeszedł na emeryturę, Michael opracowuje plan przeniesienia siedziby rodziny do Las Vegas, jednocześnie eliminując pozostałych rywali w Nowym Jorku.
Powieścią niejako powiązaną z „Ojcem chrzestnym”, i będącą jego spin offem, jest „Sycylijczyk”. W powieści pojawia się postać Michaela Corleone, ale nie pełni ona roli pierwszoplanowej. Michael Corleone, który ma wrócić z wygnania na Sycylii pod koniec Wojny Pięciu Rodzin, otrzymuje od ojca polecenie, by pomógł sycylijskiemu bandycie Salvatore Giuliano (de facto głównego bohatera powieści) uciec z nim do Ameryki. Historia Giuliana, od zwykłego sycylijskiego chłopa, do potęgi na Sycylii, rywalizującej nawet z mafią, jest udokumentowana. Giuliano naraża się jednak na wrogów zarówno w organach ścigania, jak i w kręgach przestępczości zorganizowanej, a jego misja wyzwolenia Sycylii spod ucisku ostatecznie kończy się niepowodzeniem.
I tu na dobrą sprawę kończą się części pisane przez Mario Puzo, choć niektórzy do cyklu zaliczyliby też „Ostatniego Dona” i „Omertę” (ostatnią ukończoną przed śmiercią powieść Puzo), które również podejmują tematykę mafijną. Ja jednak skupię się teraz na tomach autorstwa Marka Winegardnera, które – co warte zaznaczenia na wstępie – nawet jeśli są powiązane z filmowymi kontynuacjami „Ojca chrzestnego” kręconymi przez Francisa Forda Coppolę, to tylko nieznacznie.
Już pierwszy z tych sequeli, „Powrót Ojca Chrzestnego” Marka Winegardnera, traktuje wydarzenia z „Ojca chrzestnego 2” jako tło dla oryginalnej fabuły. Wiele postaci Puzo zostaje rozwiniętych, zwłaszcza Fredo Corleone, consgliere Tom Hagen i Johnny Fontane, a także wprowadzono nowe postacie, takie jak Nick Geraci, Mickey Shea, Danny Shea i Francesca Corleone. Druga połowa powieści zagłębia się w rolę Michaela jako Dona i jego marzenie o zalegalizowaniu rodziny Corleone. Powieść rozwija służbę Michaela w II wojnie światowej, a także sekretne życie jego brata Fredo. Powieść pokazuje, jak Sonny, Fredo i Tom Hagen dołączają do rodzinnego biznesu, a także śmierć Petera Clemenzy i Salvatora Tessio.
W kontynuacji „Powrotu...” pt. „Zemsta Ojca Chrzestnego” po wydarzeniach z finału tamtej książki, Michael Corleone próbuje sobie ułożyć życie na nowo. Wraz z Tomem Hagenem stara się pokrzyżować plany zemsty byłego caporegime’a rodziny Corleone, Nicka Geraciego. Ich plany zostają pokrzyżowane, gdy Hagen zostaje wrobiony w morderstwo swojej kochanki. Tymczasem zorganizowana przestępczość walczy z nasilonymi działaniami organów ścigania pod przewodnictwem prokuratora generalnego Danny'ego Shei (historycznie analogicznego do Roberta F. Kennedy`ego) i jego brata, prezydenta Jimmy'ego Shei (analogicznego do Johna F. Kennedy’ego).
W 2012 r. wyszła jeszcze jedna powieść z uniwersum mafijnego Mario Puzo, tym razem autorstwa Eda Falco i będąca prequelem oryginalnego „Ojca chrzestnego”. Powieść pt. „Rodzina Corleone” osadzona jest po wydarzeniach rozgrywających się w czternastym rozdziale powieści Puzo (który to rozdział był retrospekcją przybliżającą młodość Vito Corleone zanim stanął na czele mafii). Wielki Kryzys, schyłkowy okres prohibicji. Vito Corleone umocnił swoją władzę, stając się najpotężniejszym donem w Nowym Jorku. Opowiada również o inauguracji Sonny'ego Corleone w rodzinnym biznesie. Powieść ujawnia również, jak Luca Brasi związał się z rodziną Corleone i wprowadza szereg nowych postaci, w tym rywala, bossa przestępczego Giuseppe Mariposę.
PODSUMOWANIE
Seria „Ojciec chrzestny” rozpoczęta przez Mario Puzo, a potem kontynuowana przez jego późniejszych spadkobierców zyskała ogromną popularność (także za sprawą kultowej adaptacji Francisa Forda Coppoli) i to mimo faktu, że autor na dobrą sprawę romantyzuje postaci mafiosów. Mimo to, „Ojciec chrzestny” uznawany jest za arcydzieło literatury XX wieku i najlepsze dzieło jakie wyszło spod pióra Mario Puzo.
