Cykl
na blogu „CultureZone”: „ALEJA GWIAZD POPKULTURY”
ROBERT
E. HOWARD : PULPA W MAINSTREAMIE FANTASY
Cześć
wszystkim. W tym odcinku zaprezentuję przed wami sylwetkę jednego z
najbardziej znanych autorów fantasy i jednego z protoplastów
XX-wiecznej odmiany tego gatunku literackiego: Roberta E. Howarda.
Zaczynamy.
MŁODOŚĆ
Przyszły
twórca takich ikonicznych dla heroic i dark fantasy postaci jak
Conan z Cymerii, Solomon Kane, czy Kull z Atlantydy (którego pełne
imię i nazwisko brzmiało Robert Ervin Howard) urodził się w
Peaster w Teksasie, jako syn dr Isaaca Mordecaia Howarda i Hester
Jane Ervin Howard. Jego rodzina często zmieniała miejsce
zamieszkania, aż w 1919 roku osiadła w Cross Plains w środkowym
Teksasie.
Dzieciństwo
Howarda
nie układało się dobrze:
od najmłodszych lat
był drobnej budowy ciała, przejawiał też
cechy osobowości
schizoidalnej. Jakby
tego było mało, objawiające się od najmłodszych lat
zainteresowanie
książkami sprawiło, że otoczenie postrzegało go jako mola
książkowego, skutkiem czego był prześladowany przez rówieśników.
Jednak jako nastolatek rozpoczął rygorystyczny program ćwiczeń
siłowych i bokserskich – nim wstąpił do Cross Plains High
School, stał się silnym młodzieńcem, a gnębienie ustało.
Tragiczne
dzieciństwo Howarda nie sprowadzało się tylko do relacji z
rówieśnikami. Z czasem bowiem pogorszyła się również relacja
jego rodziców. Rodzina
Howardów miała problemy finansowe, które mogły zostać pogłębione
przez inwestowanie Isaaca Howarda w okazje biznesowe mające na celu
szybkie wzbogacanie się. Tymczasem Hester Howard doszła do wniosku,
że wyszła za mąż za osobę poniżej swoich możliwości. Wkrótce
para zaczęła się często kłócić. Hester nie chciała, aby Isaac
miał cokolwiek wspólnego z ich synem. Miała szczególnie silny
wpływ na intelektualny rozwój syna. Spędziła pierwsze lata
pomagając różnym chorym krewnym, zarażając się w tym procesie
gruźlicą. Zaszczepiła w synu głęboką miłość do poezji i
literatury, codziennie recytowała wiersze i nieustannie wspierała
go w jego wysiłkach pisarskich.
KARIERA
W
wieku 15 lat, jako drogę swej kariery Howard wybrał pisanie i
wysłał pierwsze opowiadanie do „Adventure Magazine”, gdzie
wkrótce się ukazało. W 1922 roku ukończył ostatnią możliwą
klasę w szkole w Cross Plains, po czym przeniósł się do
Brownwood, aby kontynuować edukację w Brownwood High School.
To
właśnie w Brownwood jego relacja z rówieśnikami uległa
gwałtownej zmianie. Po raz pierwszy spotkał bowiem kogoś, którzy
podzielał jego zainteresowanie nie tylko sportem i historią, ale i
pisarstwem i poezją. Dwaj najważniejsi z nich, Tevis Clyde Smith i
Truett Vinson, podzielali jego bohemistyczne i literackie spojrzenie
na życie. Razem pisali amatorskie gazety i czasopisma, wymieniali
długie listy pełne poezji i egzystencjalnych przemyśleń na temat
życia i filozofii oraz wzajemnie wspierali się w pisaniu. Dzięki
Vinsonowi Howard poznał „The Tattler”: gazetę liceum Brownwood.
To właśnie w tym wydawnictwie po raz pierwszy wydrukowano
opowiadania Howarda. W grudniowym numerze z 1922 roku znalazły się
dwa opowiadania: „Golden Hope Christmas” i „West is West”,
które zdobyły odpowiednio złotą i srebrną nagrodę.
Trzy
lata później magazyn „Weird Tales”, który niedawno rozpoczął
działalność pod opieką redakcyjną Farnswortha Wrighta, za 16
dolarów kupił opowiadanie Howarda „Włócznia i kieł” i
opublikował je w sierpniu 1925 roku. W tym samym roku Robert Howard
rozpoczął naukę na Howard Payne Academy w Brownwood, gdzie
uczęszczał na kursy obejmujące stenografię, maszynopisanie,
rachunkowość i prawo handlowe, ale nie kontynuował studiów z
powodu braku pieniędzy, przez co nie dostał dyplomu.
STYL
Wyrazisty
styl literacki Roberta E. Howarda opiera się na połączeniu
egzystencjalizmu, poetyckiego liryzmu, przemocy, ponurości, humoru,
burleski i pewnej dozy twardego realizmu. Źródłem rytmu, napędu i
autentyczności jego twórczości jest doświadczenie w teksańskich
opowieściach. Howard używał oszczędności słów do szkicowania
scen w swoich opowieściach. Ton dzieł Howarda, szczególnie w
opowiadaniach o Conanie z Cymerii, jest twardy i mroczny. Kontrastuje
to z fantastycznymi elementami zawartymi w opowieściach.
Bezpośrednie doświadczenie boomu naftowego na początku XX wieku w
Teksasie wpłynęło na pogląd Howarda na cywilizację. Korzyści z
postępu wiązały się z bezprawiem i korupcją.
Jednym
z najczęstszych tematów w twórczości Roberta E. Howarda jest jego
wizja historii, powtarzający się schemat cywilizacji osiągających
szczyt, popadających w dekadencję, rozpadających się, a następnie
podbijanych przez inne narody. Wiele jego dzieł rozgrywa się w
okresie rozkładu lub wśród ruin pozostawionych przez martwą
cywilizację (Era Hyboryjska, cywilizacja atlantydzka itd).
WSPÓŁPRACA
Z „WEIRD TALES”
Pod
koniec lat 20 Howard rozpoczął współpracę z „Weird Tales”,
na łamach którego powołał Solomona Kane`a, który zadebiutował w
opowiadaniu „CZERWONE CIENIE” (1929). W tym samym roku
zadebiutował też Kull z Atlantydy („KRÓLESTWO CIENI”, 1929).
Rok potem ukazało się pierwsze opowiadanie z królem Piktów,
Branem Mac Mornem: „Kings of the Nights”. Paradoksalnie ta
najbardziej kojarzona z twórczością Howarda postać, czyli Conan z
Cymerii, zadebiutowała na łamach „Weird Tales” dopiero na samym
końcu, w opowiadaniu „FENIKS NA MIECZU” (1932).
Współpracując
z „Weird Tales”, Howard nawiązał znajomości także z innymi
autorami piszącymi na łamach słynnego czasopisma, m.in. z
imiennikiem, Robertem Blochem, przyszłym autorem słynnej
„Psychozy”. Jednak najbardziej rozpoznawalna była, trwająca od
1930 roku, znajomość Roberta E. Howarda z H. P. Lovecraftem (zwanym
Samotnikiem z Providense, ponieważ – pomijając jedno małżeństwo
– nie związał się z żadną kobietą i nie utrzymywał żadnych
kontaktów, prócz listownych). Panowie wymieniali się listami, w
których dzielili się pomysłami na kolejne swoje utwory, elementy
tzw mitologii Cthulhu od Lovecrafta przeniknęły do twórczości
Howarda (szczególnie do opowiadań o Conanie), z kolei elementy Ery
Hyboryjskiej wymyślonej przez Howarda przeniknęły do kosmicznego
horroru Lovecrafta.
Pod
koniec życia Robert E. Howard zaczął pisać opowiadania i powieści
z pogranicza westernu. Na rok 1936 miał być szykowany zbiór „A
Gent from Bear Creek”. Jednak
życie Howarda stawało się szczególnie trudne. Wszyscy jego bliscy
przyjaciele pobrali się i byli pochłonięci swoimi karierami,
Novalyne Price opuściła Cross Plains, aby pójść na studia
podyplomowe, a jego najbardziej niezawodny rynek, „Weird
Tales”,
znacznie zalegał ze spłatą rat. Jego życie domowe również się
rozpadało. Jego matka, która od dziesięcioleci cierpiała na
gruźlicę,
była bliska śmierci. Ciągłe przerwy ze strony opiekunów
domowych, w połączeniu z częstymi wyjazdami do różnych
sanatoriów
w celu opieki nad nią, sprawiły, że Howardowi pisanie stało się
niemal niemożliwe.
W
czerwcu 1936 roku, gdy Hester Howard zapadła w ostatnią śpiączkę,
jej syn czuwał przy łożu
śmierci
z ojcem i przyjaciółmi rodziny, mało spał, pił ogromne ilości
kawy
i popadał w coraz większe przygnębienie. Rankiem 11 czerwca 1936
roku Howard zapytał jedną z pielęgniarek swojej matki, panią
Green, czy jego matka kiedykolwiek odzyska przytomność. Gdy
powiedziała mu, że nie, wyszedł do swojego samochodu na
podjeździe, wyjął pistolet ze schowka i strzelił sobie w głowę.
Zmarł osiem godzin później w
wieku za ledwie 30 lat,
a jego matka zmarła następnego dnia.
Roberta
E. Howarda warto docenić za wkład w rozwój XX-wiecznej fantasy, a
także za wprowadzenie
do mainstreamu
pulpowych historii. Dzięki niemu do kręgu bohaterów kultury
popularnej trafiły też takie ikoniczne postaci jak Solomon Kane,
Kull z Atlantydy, a zwłaszcza Conan z Cymerii. Trudno też nie
zauważyć wpływu jego twórczości u innych autorów heroic
fantasy, czego przykładem pisarstwo Karla Edwarda Wagnera, Davida
Gemmella, czy Johna Gwynne`a.
link:
https://lubimyczytac.pl/autor/33045/robert-e-howard