Cykl na blogu „CultureZone”: „NUTKA NOSTALGII”

Cześć wszystkim, Tym razem odcinek „Nutki nostalgii” upłynie nam pod znakiem zadumy i tęsknoty. W ostatni wtorek światem muzyki pop wstrząsnęła informacja o śmierci Dolly Parton, ikony country. Dla uczczenia jej pamięci przeanalizuję dla was jej najbardziej znaną piosenkę: „JOLENE”. Zaczynamy.

HISTORIA UTWORU.

Podobno inspiracją dla „Jolene” była ruda kasjerka pracująca w banku – Dolly Parton podejrzewała swojego męża o to, że o niej fantazjuje, ponieważ zaczął często chodzić do banku. Sama artystka wspominała o tym na jednym z koncertów z 1988 roku, przy czym zapewniała jednak, że inspiracją dla utworu była mała, ruda dziewczynka, która po jednym z koncertów poprosiła artystkę o autograf i powiedziała, że ma na imię „Jolene”.

Co ciekawe, podczas wywiadu w programie The Bobby Bones Show w 2018 roku Dolly Parton ujawniła, że ​​napisała „Jolene” tego samego dnia, w którym napisała „I Will Always Love You” (a ta piosenka, unieśmiertelniona potem przez wykonanie Whitney Houston w 1993 roku) powstała po rozstaniu z tymże mężem i opowiada o złamanej miłości. Parton powiedziała z kolei w późniejszym wywiadzie, że oba utwory zostały napisane „w podobnym czasie”, ale niekoniecznie tego samego dnia.

ANALIZA

„Jolene” opowiada historię gospodyni domowej, która musi zmierzyć się z piękną uwodzicielką, którą podejrzewa o romans z jej mężem. Podmiot liryczny prosi tytułową kochankę by nie zabierała jej męża, choć zdaje sobie sprawę że uwodzicielka jest o wiele piękniejsza, a mąż potencjalnie nie może się jej oprzeć. 

PREMIERA I SUKCES

Piosenka stała się drugim solowym singlem Parton, który zajął pierwsze miejsce na listach przebojów country po wydaniu jako singiel w styczniu 1974 roku (przed premierą albumu). Utwór osiągnął szczyt listy przebojów w lutym 1974 roku; był to również jej pierwszy występ na liście Billboard Hot 100, gdzie wszedł do pierwszej 60-tki, a także niewielki wpis na liście Adult Contemporary. Do grudnia 2019 roku piosenka sprzedała się w Stanach Zjednoczonych w 935 000 egzemplarzy cyfrowych od momentu udostępnienia jej do pobrania.

Piosenka została później wydana jako singiel w Wielkiej Brytanii i stała się pierwszym utworem Parton, który znalazł się na listach przebojów w tym kraju, osiągając siódme miejsce na UK Singles Chart w 1976 roku. Utwór ponownie wszedł na listę przebojów, gdy Parton wystąpiła na festiwalu Glastonbury w 2014 roku. Do stycznia 2017 roku piosenka sprzedała się w Wielkiej Brytanii w 255 300 egzemplarzach cyfrowych. Według Official Charts jest to trzeci najczęściej odtwarzany utwór Parton w Wielkiej Brytanii, z ponad 209,4 milionami odtworzeń. Zainteresowanie piosenką odżyło po śmierci Parton w 2026 roku, a liczba odtworzeń na Spotify wzrosła o 630 procent na całym świecie. W kolejnym tygodniu „Jolene” osiągnęła 9. miejsce na oficjalnych listach przebojów, wyprzedzając inne utwory z biblioteki Parton, które ponownie znalazły się na listach przebojów.

Piosenka doczekała się kilkunastu coverów. Przytoczę jedynie kilka z nich, jednak każda z nich jest bardzo ciekawa. Pierwszy z nich powstał już w dwa lata potem, a nagrała go nieodżałowana Olivia Newton-John:

https://youtu.be/K9ynEaf2s3I?si=6M4x2DgM5eS7DySo 

Kolejny rozpoznawalny cover „Jolene” powstał dopiero w 2004 roku, kiedy to zabrał się za niego zespół The White Stripes:

https://youtu.be/yXlULkwhgrc?si=EbVbyFWexgmMmuYT 

Zdecydowanie najbardziej chwytający za serce jest cover nagrany w 2010 r. przez Miley Cyrus, prywatnie: chrześnicę Dolly Parton, która gościnnie wystąpiła w nagraniu:

https://youtu.be/f6H4r1kWqSM?si=daCoTfw6Zn8KqbWC 

Jeden z ostatnich coverów został nagrany zaledwie dwa lata temu przez Beyonce na potrzeby jej płyty utrzymanej w konwencji country:

https://youtu.be/tSrWTzoYDwI?si=QMlDce4_mRRPDV3K 

link: https://youtu.be/L0eeSoU35wM?si=bKmXRYY_hziOmrWU 

TŁUMACZENIE

Dolly Parton

„JOLENE”

tytuł oryg. „Jolene”

Jolene, Jolene, Jolene, Jolene

Błagam cię, proszę, nie zabieraj mi mojego mężczyzny

Jolene, Jolene, Jolene, Jolene

Proszę, nie zabieraj go tylko dlatego, że możesz

Twoja uroda jest nieporównywalna

Z płonącymi lokami kasztanowych włosów

Z kością słoniową i szmaragdowozielonymi oczami

Twój uśmiech jest jak powiew wiosny

Twój głos jest miękki jak letni deszcz

I nie mogę z tobą konkurować, Jolene

On mówi o tobie przez sen

Nie ma nic, co mogłabym zrobić, żeby powstrzymać

się od płaczu

Kiedy woła twoje imię, Jolene

I łatwo rozumiem

Jak łatwo mogłaś zabrać mi mojego mężczyzny

Ale nie wiesz, co on dla mnie znaczy, Jolene

Jolene, Jolene, Jolene, Jolene

Błagam cię, proszę, nie zabieraj mi mojego mężczyzny

Jolene, Jolene, Jolene, Jolene

Proszę, nie zabieraj go  Tylko dlatego, że możesz

Mogłabyś mieć wybór mężczyzn

Ale ja już nigdy nie będę mogła kochać

On jest tym jedynym dla mnie, Jolene

Musiałam z tobą o tym porozmawiać

Moje szczęście zależy od ciebie

I cokolwiek postanowisz zrobić, Jolene

Jolene, Jolene, Jolene, Jolene

Błagam cię, proszę, nie zabieraj mi mojego mężczyzny

Jolene, Jolene, Jolene, Jolene

Proszę, nie zabieraj go, mimo że możesz

Jolene