Cykl na blogu „CultureZone”: „ALEJA GWIAZD POPKULTURY”

CHARLOTTE, EMILY I ANNE BRONTË : SIOSTRY Z HAWORTH

Cześć wszystkim. Już w przyszły piątek na ekrany kin wchodzi najnowsza adaptacja powieści Emily Brontë „Wichrowe Wzgórza”, która już wzbudza ogromne emocje tak pod względem castingu jak i nastroju opowieści. Z tej okazji przybliżę sylwetkę aż trzech sióstr Brontë wychowanych w majątku Haworth. Zaczynamy.

MŁODOŚĆ SIÓSTR

Najstarszą z sióstr Brontë była Charlotte, urodzona w 1816 r. W 1824 r. spędziła osiem miesięcy w szkole dla córek duchownych w Cowan Bridge (wzorowanej na Instytucie Lowood w „Jane Eyre”), następnie dwa lata jako uczennica (1831–1832) i trzy lata jako nauczycielka (1835–1838) w Roe Head School w Dewsbury, gdzie zawarła przyjaźń z Ellen Nussey i Mary Taylor, z którymi korespondowała. Planując założenie własnej szkoły w Haworth, Charlotte i Anne udały się w 1842 r. do Brukseli, aby poprawić swój francuski. Charlotte spędziła dwa lata w internacie Zoë Héger, częściowo jako uczennica, a częściowo jako nauczycielka języka angielskiego. Pomysł założenia własnej szkoły upadł, gdy nie udało im się znaleźć wystarczającej liczby uczniów.

Do tej samej szkoły co Charlotte, na pół roku, trafiła również jako sześciolatka Emily urodzona w 1818 r. Przez dziewięć miesięcy uczyła się wraz z Charlotte na pensji Madame Héger w Brukseli. Miała uzdolnienia muzyczne, grała na pianinie. Jedyną płatną pracą, której się podjęła, było nauczanie w Law Hill School niedaleko Halifax w 1838 r. Trwało to tylko sześć miesięcy. Emily preferowała Haworth; nie stroniła od zajęć domowych, dużo czasu spędzała w kuchni w towarzystwie służącej Tabithy Aykroyd.

Najmłodsza z trzech sióstr Brontë, Anne, była z kolei fizycznie krucha, przez większość życia cierpiała na astmę. Jej formalne wykształcenie to, tak jak w przypadku Charlotte i Emily, dwa lata spędzone w Roe Head School niedaleko, gdzie jedną z nauczycielek była Charlotte. Anne Brontë pracowała jako guwernantka w dwóch zamożnych domach wiejskich: u Inghamów w Blake Hall, niedaleko Mirfield (1839) i u Robinsonów w Thorp Green, niedaleko Yorku (od maja 1840 do czerwca 1845). W tomiku „Poems by Currer”, Ellis and Acton Bell (1846) znalazło się 21 jej wierszy napisanych po roku 1840, przeważnie w Thorp Green.

KARIERA SIÓSTR

Na początku 1846 r. Charlotte namówiła siostry do opublikowania tomu ich poezji. Znalazło się w nim 19 jej wierszy, napisanych głównie w czasie, gdy była nauczycielką w Roe Head. Same sfinansowały wydanie tomu, opublikowanego przez Aylott & Jones. Na naleganie Emily, siostry używały męskich pseudonimów. Tom „Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell” otrzymał przychylne, a w niektórych przypadkach nawet entuzjastyczne recenzje, ale nie odniósł sukcesu komercyjnego.

Niezrażone brakiem sukcesu swojej poezji, siostry wysłały do wydawców pisane w międzyczasie powieści. Prestiżowe wydawnictwo Smith, Elder & Co. entuzjastycznie przyjęło „DZIWNE LOSY JANE EYRE” Charlotte Brontë, które odniosło ogromny sukces czyniąc z autorki gwiazdę w kręgach literackich.

Nieco odmiennie wyglądała twórczość Emily Brontë. Pisała dla własnej przyjemności, nie myśląc o publikowaniu. Pozwoliła jednak Charlotte na zamieszczenie 21 swoich wierszy we wspomnianym wcześniej tomiku wszystkich trzech sióstr. Jej jedyna powieść, „WICHROWE WZGÓRZA”, została opublikowana (częściowo na jej koszt) przez wydawnictwo Thomasa Cautleya Newby w grudniu 1847 roku (razem z „AGNES GREY” napisaną przez Anne oraz „Dziwnymi losami Jane Eyre” pióra Charlotte). Zmarła rok potem, w 1848 roku.

STYL

Każda z sióstr Brontë pozostawiła po sobie bardzo mało powieści. Mimo że każda z nich skupiała się na innym aspekcie, wszystkie wplatały do swoich książek elementy łączące romantyczną pasję z realizmem psychologicznym. Ich twórczość charakteryzuje się intensywnymi emocjami, mrocznym klimatem wrzosowisk (szczególnie w przypadku Emily), analizą pozycji kobiet oraz silnymi, niezależnymi bohaterkami. Ich powieści nierzadko wchodzą w sfery skomplikowanej psychiki ludzkiej. Tym samym odstawały od sielankowej twórczości Jane Austen, często klasyfikowanej jako komedie romantyczne. A mimo to, w świadomości wielu czytelników - szczególnie czytelniczek - wszystkie trzy siostry zapisały się jako autorki poczytnych, XIX-wiecznych, romansów.

OSTATNIE LATA ŻYCIA SIÓSTR

W tym samym roku, w którym zmarła Emily, swoją ostatnią książkę wydała Anne. Była to „LOKATORKA WILDFELL HALL”. Zmarła w 1849 r., w tym samym roku, w którym Charlotte opublikowała powieść „SHIRLEY”. Charlotte przeżyła obie siostry, pisała dalej, publikując w 1853 roku swoją kolejną powieść „VILLETTE”. Zmarła 1855 r.

Czwarta powieść Charlotte Brontë, początkowo odrzucony „Profesor”, została wydana pośmiertnie w 1857 roku. W tym samym roku ukazała się biografia Charlotte, „Życie Charlotte Brontë”, napisana przez znaną pisarkę i jej przyjaciółkę, Elizabeth Gaskell.

Za co warto docenić twórczość sióstr Brontë? Za zupełnie odmienne podejście do literatury kobiecej w XIX wieku. Żadna z sióstr nie idealizowała relacji miłosnych, jak to robiła m.in. Jane Austen, i stawiały na melodramatyczność. Tak oto każda z nich starała się wywrzeć wpływ na XIX-wieczną literaturę pisaną przez kobiety, które dotąd były postrzegane jako frywolne czytadła dla pań z wyższych sfer. Co, biorąc pod uwagę poczytność ich utworów, każdej z nich udało się to w stu procentach.

link (Charlotte): https://lubimyczytac.pl/autor/13282/charlotte-bronte

link (Emily): https://lubimyczytac.pl/autor/24634/emily-jane-bronte

link (Anne): https://lubimyczytac.pl/autor/17330/anne-bronte