Cykl na blogu „CultureZone”: „KSIĄŻKOSPEKTYWA”

Cześć wszystkim. W tym odcinku przybliżę wam historię powstania jednej z najsłynniejszych serii książkowych autorstwa nieodżałowanego Dana Simmonsa: „HYPERION CANTOS” gdzieniegdzie znany po prostu jako „Hyperion/Endymion”. Zaczynamy.

KILKA SŁÓW O SERII

„Hyperion Cantos” to seria powieści science fiction autorstwa Dana Simmonsa. Tytuł pierwotnie odnosił się do zbioru pierwszych dwóch książek z serii, „Hyperion” i „Upadek Hyperiona”, a później zaczął odnosić się do całej fabuły, obejmującej „Endymiona”, „Triumf Endymiona” i szereg opowiadań. Mówiąc ściślej, w obrębie fikcyjnej fabuły, po pierwszym tomie, „Hyperion Cantos” to poemat epicki pióra Martina Silenusa, opisujący w formie wiersza wydarzenia z dwóch pierwszych książek.

Uniwersum Hyperiona narodziło się, gdy Simmons był nauczycielem w szkole podstawowej, jako rozbudowana opowieść, którą opowiadał swoim młodym uczniom w przerwach; zostało to zapisane w „Śmierci Centaura” i jej wstępie. Następnie zainspirowało to jego opowiadanie „Wspominając Siri”, które ostatecznie stało się zalążkiem "Hyperiona" i "Upadku Hyperiona". Po opublikowaniu kwartetu powstało opowiadanie „Sieroty Helixa”. „Sieroty” są obecnie ostatnim dziełem w "Hyperion Cantos", zarówno chronologicznie, jak i wewnętrznie.

Oryginalne „Hyperion Cantos” zostało opisane jako powieść wydana w dwóch tomach, początkowo oddzielnie ze względu na objętość. W swoim wstępie do „Sierot Helixa” Simmons wyjaśnia:

„Niektórzy czytelnicy mogą wiedzieć, że napisałem cztery powieści osadzone w „Uniwersum Hyperiona” – „Hyperion”, „Upadek Hyperiona”, „Endymion” i „Triumf Endymiona”.  Spostrzegawcza część tych czytelników — być może większość — wie, że tak zwany epos składa się w rzeczywistości z dwóch długich i wzajemnie powiązanych opowieści, dwóch opowieści o Hyperionie połączonych ze sobą i dwóch opowieści o Endymionie połączonych ze sobą, podzielonych na cztery księgi ze względu na realia wydawnicze.”

Spośród czterech powieści, „Hyperion” otrzymał nagrody Hugo i Locus w 1990 roku; „Upadek Hyperiona” zdobył nagrody Locus i British Science Fiction Association w 1991 roku; a „Triumf Endymiona” otrzymało nagrodę Locus w 1998 roku. Wszystkie cztery powieści były również nominowane do różnych nagród science fiction.

OMÓWIENIE TOMÓW

Pierwotnie opublikowany w 1989 roku, „Hyperion”, pierwszy tom czteroksiągu, ma strukturę narracji ramowej zbliżoną do „Opowieści kanterberyjskich” Geoffreya Chaucera i „Dekameronu” Giovanniego Boccaccia. Historia splata ze sobą historie zróżnicowanej grupy podróżników wysłanych na pielgrzymkę do Grobowców Czasu na Hyperionie. Podróżnicy zostali wysłani przez Hegemonię (rząd ludzkich systemów gwiezdnych), Wszechrzecz i Kościół Ostatecznego Pojednania, znany również jako Kościół Dzierzby, aby zwrócić się do Dzierzby z prośbą. W miarę postępów w podróży każdy z pielgrzymów opowiada swoją historię. 

Bezpośrednią kontynuacją książki jest „Upadek Hyperiona”. Ta książka, z kolei, porzuca ramową strukturę narracyjną pierwszej powieści i zamiast tego jest prezentowana głównie jako seria snów Johna Keatsa. 

Trzeci tom cyklu nosi tytuł „Endymion”. Zawarta w tej książce historia rozpoczyna się 274 lata po wydarzeniach z poprzedniej powieści. W kolejnych dwóch pojawia się niewielu głównych bohaterów z dwóch pierwszych tomów. Głównym bohaterem jest Raul Endymion, były żołnierz, który po niesprawiedliwym procesie zostaje skazany na śmierć. Zostaje uratowany przez Martina Silenusa i poproszony o wykonanie serii niezwykle trudnych zadań. Głównym zadaniem jest uratowanie i ochrona córki Brawne Lamii (jednej z głównych bohaterek Hyperiona), Enei, mesjasza, który przybył z okresu tuż po wydarzeniach z pierwszych tomów, podróżując w czasie. Kościół katolicki stał się dominującą siłą w ludzkim wszechświecie i postrzega Eneę jako potencjalne zagrożenie dla swojej potęgi. Grupa złożona z Enei, Endymiona i A. Bettika (androida) unika sił Kościoła na kilku planetach, korzystając ze statku kosmicznego Konsula, kończąc historię na Ziemi.

Ostatnią powieścią z serii jest „Triumf Endymiona”, która tak jak „Upadek Hyperiona” dla tomu pierwszego, stanowi bezpośrednią kontynuację poprzedniej powieści. Książka ta kończy historię rozpoczętą w Endymionie, rozwijając wątki z „Endymiona”, gdy Raul i Enea walczą z Kościołem i spotykają swoje przeznaczenie.

PODSUMOWANIE

Czteroksiąg autorstwa Dana Simmonsa jest jedną z najciekawszych, ale też wymagających serii w historii science fiction. Jego atrakcyjność wynika w dużej mierze wynika z szerokiego wykorzystania odniesień i aluzji do szerokiego grona myślicieli, takich jak Teilhard de Chardin, John Muir, Norbert Wiener, a także do poezji Johna Keatsa, słynnego XIX-wiecznego angielskiego poety romantycznego, mitologii nordyckiej i mnicha Ummona. Simmons przyznaje, że wiele elementów technologicznych jest inspirowanych elementami książki „Out of Control: The New Biology of Machines, Social Systems, and the Economic World”.

Seria „Hyperion” zawiera wiele ech Jacka Vance’a, co zostało wyraźnie wspomniane w jednej z późniejszych książek.

Trudno nie zauważyć w tej serii szczególnie odniesień do twórczości Johna Keatsa. Tytuł pierwszej powieści, „Hyperion”, zaczerpnięty jest z jednego z wierszy przedwcześnie zmarłego poety, niedokończonego eposu „Hyperion”. Podobnie tytuł trzeciej powieści pochodzi z poematu Keatsa „Endymion”. Cytaty z autentycznych wierszy Keatsa i fikcyjnych pieśni Martina Silenusa są przeplatane w powieściach.  Simmons posuwa się tak daleko, że w serialu ważną rolę odgrywają dwie sztuczne reinkarnacje Johna Keatsa („cybrydy”: sztuczne inteligencje w ludzkich ciałach).

link: https://lubimyczytac.pl/cykl/795/hyperion