Cykl na blogu „CultureZone”: „KSIĄŻKOSPEKTYWA”
Cześć wszystkim. W kolejnym odcinku udamy się tropem klasyki amerykańskiego gotyku Południa. Na warsztat weźmiemy bowiem powieściowy cykl Williama Faulknera „SAGA YOKNAPATAWPHA” (w Polsce znana pod tytułem „Wina i odkupienie”). Zaczynamy.
KILKA SŁÓW O SERII
William Faulkner jest jednym z najbardziej poczytnych amerykańskich pisarzy, laureatem Literackiej Nagrody Nobla i żelaznym przedstawicielem tzw. gotyku Południa. W swoich powieściach Faulkner w barwny sposób odmalowywał mieszkańców Południa, wraz z ich mentalnością, podejściem do przedstawicieli o innym kolorze skóry, poczuciu winy i traumie pokoleniowej. Najbardziej jest to odczuwalne w jego opus magnum, cyklu z akcją osadzoną w Yoknaparawphie.
Nad swoim cyklem Faulkner pracował od początku kariery, aż do śmierci. Akcję umieścił w fikcyjnym południowym hrabstwie Yoknapatawpha (stąd amerykańska nazwa cyklu), a na temat wybrał zarówno zmierzch arystokracji, brzemię przeszłości, rasizm jak i moralne dylematy bohaterów. Choć każdą powieść cyklu można czytać niezależnie od innych tytułów, powieści z cyklu są połączone tym samym miejscem akcji, a także niektórymi powracającymi postaciami (np. rodziną Compsonów).
OMÓWIENIE TOMÓW
Pierwsza powieść z cyklu jest jednocześnie trzecią książką Williama Faulknera. Chodzi o „Sartoris” wydane w 1929 r. Powieść ta była przełomem w twórczości amerykańskiego pisarza. W „Sartorisie” Faulkner po raz pierwszy zwrócił się pisząc, do rodzimego materiału, znalazł wzory swoich bohaterów, obraz swojej Ameryki wśród rzeczywistości najbliższej i we własnej rodzinie z całą jej tradycją. Tu Faulkner założył fundamenty i w pierwszym rzucie naszkicował mapę swojego okręgu Yoknapatawpha.
Drugi tom cyklu to słynna książka „Wściekłość i wrzask” (której tytuł nawiązuje do słynnego monologu Makbeta), przez wielu uznawana za jedną z najtrudniejszych w dorobku Faulknera. Była to też pierwsza powieść, której bohaterami są członkowie rodziny Compsonów. Pokazując ich stopniowy rozpad poprzez cztery różne style narracji, powieść prześwietla intensywne, pełne pasji relacje, w których jest jedynie egocentryzm. Równie znaną, choć o wiele krótszą, powieścią z cyklu jest „Gdy leżę konając” (w starych wersjach „Kiedy umieram”). Bohaterką książki jest umierająca kobieta, której syn hebluje drewno na powstającą trumnę, a który pokazuje swojej mamie kolejne deski.
Następna powieść - „Rose for Emily” - nigdy nie została u nas wydana, za to piąta w kolejności - „Schronienie” (dawniej wydawana jako „Azyl”) - wywołała poważne kontrowersje z powodu tematyki (nastoletnia bohaterka jest przetrzymywana przez grupę oprychów, którzy wykorzystują ją seksualnie). Swoistą kontynuacją powieści jest ostatni tom cyklu pt. „Requiem dla zakonnicy”.
Szósta pozycja z cyklu, „Światłość w sierpniu”, to opowieść o Lenie, kobiecie w dziewiątym miesiącu ciąży, wędrującej od czterech tygodni w poszukiwaniu ojca swego dziecka. Do Jefferson trafia akurat w momencie, kiedy płonie dom panny Burden. Po miasteczku krążą rozmaite opowieści o Joe Christmasie, który mieszkał na terenie tej posiadłości. Nikt nie zna szczegółów jego życia. Mężczyzna ma białą skórę, ale podejrzewa, że w jego żyłach płynie czarna krew.
Następny tytuł to kolejny klasyk zarówno amerykańskiego Południa, jak i twórczości Williama Faulknera: „Absalomie, Absalomie”. Książka uchodzi za największe osiągnięcie w twórczości Faulknera. Ze względu na charakter narracji jest to nie tyle powieść, co opowieść o życiu Tomasza Sutpena, przedstawiona przez kilka osób, których relacja rozpoczyna się w 40 lat po jego śmierci. Z poszczególnych opowieści wyłaniają się osobowości i światopoglądy narratorów. Żaden z nich nie zna całej prawdy o Sutpenie. Każdy albo odkrywa nowe fakty, albo też interpretuje na nowo prawdy podane już przez innego narratora. W ten sposób autor otwiera przed czytelnikiem nowe perspektywy widzenia dziejów Tomasza Sutpena, ale też komplikuje sytuację…
Niektórzy do cyklu zaliczają również inne powieści Faulknera jak np. dwie stosunkowo znane tytuły: „Zstąp, Mojżeszu” z 1942 roku oraz „Koniokradów” z 1962 roku (jedna z ostatnich powieści Faulknera). Ich akcja w mniejszym lub większym stopniu także toczy się w hrabstwie Yoknapatawpha.
PODSUMOWANIE
Jeśli już należałoby uznać Williama Faulknera za klasyka gotyku Południa, to właśnie dzięki książkom rozgrywającym się w hrabstwie Yoknapatawpha. Faulkner, który młodość spędził właśnie na Południu, bezbłędnie odmalował tamtejsze zwyczaje i mentalność jego mieszkańców. Zarazem nie patyczkował się z czytelnikami, serwując im nierzadko dość mocne motywy. A przy okazji stał się wzorem do naśladowania dla późniejszych pisarzy amerykańskich (np. dla Cormaca McCarthy`ego).
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz