Cykl na blogu CultureZone: ALEJA GWIAZD POPKULTURY.

H. P. LOVECRAFT: SAMOTNIK Z PROVIDENCE

Nazwisko Howarda Philipsa Lovecrafta znane jest każdemu miłośnikowi niesamowitych opowieści i horrorów. H. P. Lovecraft, protoplasta podgatunku SF zwanego weird fiction, inspirował wielu pisarzy (Stephen King), wywarł także wpływ na plastykę (H. R. Giger), muzykę (Metallica), czy film (John Carpenter), chociaż za jego życia pisane przez niego opowiadania nie sprzedawały się tak dobrze. Jak ukształtowała się twórczość jego pisarza i jak wyglądało jego życie? I dzięki czemu sława przyszła dopiero po jego śmierci?

MŁODOŚĆ

Lovecraft urodził się w Providence w roku 1890 roku. Był jedynym dzieckiem Winfielda Scotta Lovecrafta i Sary Susan Lovecraft (z domu Philips). Gdy Lovecraft miał trzy lata, jego tata popadł w ciężką psychozę i resztę życia spędził w zakładzie psychiatrycznym, a chłopcem zajęła się nadopiekuńcza matka, dwie ciotki, a także dziadek, który wpoił swemu wnukowi miłość do literatury. Jego śmierć w 1904 roku, odcisnęła piętno na przyszłym autorze opowiadań.

Od dzieciństwa Lovecraft dużo czytał, głównie literaturę grozy z XIX wieku. Często też chorował. Z powodu niestabilnego stanu zdrowia, uczył się w szkole podstawowej z dłuższymi przerwami, podczas których nadrabiał zaległości przez indywidualne lekcje. Od wczesnych lat życia, Lovecraft uważał, że cierpi na parasomnię (zaburzenie, które objawia się niepożądanym zachowaniem podczas zasypiania, lub wybudzania). Twierdził również, że podczas snu jest atakowany przez wychudzone stwory.

Nie utrzymywał kontaktów z rówieśnikami, w ogóle nie miał przyjaciół, z którymi się bawił. Zamiast tego oddawał się indywidualnym zabawom, które z dzisiejszej perspektywy mogłyby zahaczać o pogaństwo lub szarlataństwo. Młody Lovecraft budował ołtarzyki, przed którymi oddawał cześć wymyślonym przez siebie bóstwom, którym nadał wspólną nazwę Wielcy Przedwieczni.

MAŁŻEŃSTWO I SAMOTNOŚĆ

Całe życie utrzymywał kontakt jedynie z rodziną. Sytuacja zmieniła się w 1914 roku, gdy wziął udział w organizacji prezesa Uniten Amateur Press Assocation, Edwarda Daasa, na temat literatury. W 1917 roku wysłał maszynopis opowiadania „Dagon” do czasopism „Weird Tales” i „The Vagram”. Z czasem zaczął również prowadzić obfitą korespondencję z innymi pisarzami, m.in. z Robertem E. Howardem (autorem opowiadań o Conanie), czy z Robertem Blochem (autorem „Psychozy”).

Kolejnym przełomem w jego życiu był rok 1921. Niedługo po śmierci matki, Lovecraft wziął udział w konwencji dziennikarzy-amatorów, która odbyła się w Bostonie. To właśnie tam pierwszy raz spotkał Sonię Greene. Pobrali się trzy lata później, a Lovecraft przeniósł się do Brooklynu. Małżeństwa nie pochwalały ciotki Lovecrafta, widząc w nim mezalians (Sonia Greene specjalizowała się w sprzedaży kapeluszy).

Małżeństwo nie układało się pomyślnie. Zakochanych dzieliła różnica charakterów. Poza tym Sonia Greene straciła pracę, a Lovecraft z kolei odrzucił propozycję przyjęcia posady redaktora „Weird Tales”. Gdy Sonia Greene w końcu znalazła pracę, okazało się, że nowa posada wiązała się z częstymi wyjazdami. Lovecraft przeniósł się do kawalerki na Red Hook, którą musiał dzielić z imigrantami, do których zaczął odczuwać niechęć. Dorabiał także przez poprawianie tekstów innych pisarzy. Życie w separacji i różnica charakterów sprawiły, że Lovecraft i Greene rozstali się w 1926.

CHARAKTERYSTYKA TWÓRCZOŚCI

Życie osobiste Lovecrafta wywarło ogromny wpływ na jego twórczość. Całe życie pisał wyłącznie opowiadania, w większości z nich powołał do życia pradawne bóstwa Wielkich Przedwiecznych, którym w ramach swoich zabaw oddawał cześć w dzieciństwie. Także jego problemy ze snem wywarły wpływ na twórczość: wiele jego utworów inspirowane były sennymi koszmarami.

Również jego pobyt w Brooklynie stał się inspirujący dla Lovecrafta. Nie tylko przez separację z żoną. Podczas pobytu w Brooklynie Lovecraft wyrobił sobie rasistowskie poglądy, a sam pobyt zainspirował autora do napisania opowiadania „Horror w Red Hook”. Rasizm był często obecny w jego opowiadaniach i był bardzo sprytnie maskowany przez autora. Również napisany przez Lovecrafta wiersz „Czarnuch” wyraźnie świadczy o jego negatywnym stosunku do przedstawicieli innego koloru skóry.

Akcja większości opowiadań rozgrywa się w rodzinnej Nowej Anglii, którą Lovecraft portretuje jednak w nieco odmienny sposób: tak, by napawało grozą i tajemnicą. Lovecraft stworzył również wiele fikcyjnych miast, takich jak Innsmouth, Dunwich, czy (najbardziej znane) Arkham. To on wymyślił fikcyjną, bluźnierczą księgę zwaną „Necronomiconem”, rzekomo spisaną przez „szalonego Araba Abdula Alhazreda”.

Lovecraft prowadził korespondencję nie tylko z zaprzyjaźnionymi pisarzami, ale również z czytelnikami, którzy dzielili się z nim pomysłami na kolejne opowiadania o Wielkich Przedwiecznych. Pisał również prace krytyczne, spośród których najsłynniejsza nosi tytuł: „Nadnaturalny horror w literaturze”, w której zawarł historię i charakterystykę powieści grozy w literaturze angielskiej i amerykańskiej.

OSTATNIE LATA I POŚMIERTNA SŁAWA

Po powrocie do Providence rozpoczął się najlepszy okres w twórczości H. P. Lovecrafta, przeplatany jednak problemami finansowymi. W 1936 roku spotkało go kolejne tragiczne wydarzenie: samobójstwo jego przyjaciela, Roberta E. Howarda. Rok później wykryto u Lovecrafta raka jelit. Jeszcze w tym samym roku, 10 marca 1937 roku, trafił do szpitala, gdzie zmarł pięć dni później, 15 marca.

Śmierć stała się początkiem jego niegasnącej popularności. Niedoceniony za życia, dzięki zaangażowaniu jego przyjaciół, przeżył literacką drugą młodość. Jeden z jego listownych przyjaciół, August Derleth, założył wydawnictwo Arkham House, w którym zebrał i wydał wszystkie opowiadania Lovecrafta. Zasługą Derletha jest także wymyślenie nazwy „horror lovecraftowski”; sam Lovecraft określał swoją twórczość jako „kosmiczny horror”.

Z czasem pisarz zwany Samotnikiem z Providence zaczął inspirować innych autorów. Ci, z którymi utrzymywał kontakt listowny, tworzyli zgodnie z jego wskazówkami. Późniejsi autorzy szukali inspiracji w samych opowiadaniach. Wśród pisarzy, którzy inspirowali się twórczością Lovecrafta, warto wymienić Stephena Kinga, który uważa go za swojego mistrza i najwybitniejszego autora literackiego horroru i science fiction. Do dziś Lovecraft jest cennym źródłem inspiracji, co widać chociażby kinie i telewizji, jak w filmie „Obcy: 8 pasażer Nostromo”, czy w serialu „Kraina Lovecrafta”, a także w muzyce, jak w utworach zespołu Metallica („The Call of Ktulu”).

Za co warto docenić Lovecrafta? Na pewno za wkład w rozwój współczesnego horroru i fantastykę naukową. Wpływ jaki wywarł widać najlepiej w kulturze popularnej. Za pewne gdyby nie Lovecraft, nie dane by było poznać wielbicielom filmowych horroru takich rozpoznawalnych stworów, jak Ksenomorf z serii o Obcym, a twórczość Stephena Kinga za pewne wyglądałaby zupełnie inaczej. Warto jednak docenić Lovecrafta za jego bardzo bogatą wyobraźnię. Zaskakujące, że za życia był tak niedoceniany. Dobrze, że obecnie – za sprawą popkultury – Samotnik z Providence pośmiertnie stał się tak popularny.

Wydania jego książek:

„Zew Cthulhu” (zbiór opowiadań): https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4878905/zew-cthulhu

„Zgroza w Dunwich i inne przerażające opowieści”: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/148994/zgroza-w-dunwich-i-inne-przerazajace-opowiesci

„W Górach Szaleństwa” (zbiór opowiadań): https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4926544/w-gorach-szalenstwa

„Nemezis i inne utwory poetyckie”: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4853490/nemezis-i-inne-utwory-poetyckie