Cykl na blogu CultureZone: NUTKA NOSTALGII

Witam was serdecznie. W poprzednich odcinkach „Nutki nostalgii” omawiałem takie hity z lat 90, jak „I will always love you” Whitney Houston i „Crazy” grupy Aerosmith. W tym odcinku cyklu zostaniemy jeszcze w latach 90, tym razem po to, by zanurzyć się w historię kolejnego, równie rozpoznawalnego, przeboju z tamtego okresu. Przed wami zespół The Cranberries z nieodżałowaną Dolores o`Riordan przy wokalu i ich megahit „ZOMBIE”. Zaczynamy.

HISTORIA UTWORU

Piosenka powstała dla upamiętnienia dwóch młodych chłopców zamordowanych w czasie zamachu bombowego IRA w Warrington. Johnathan Ball zginął na miejscu, w wyniku obrażeń zadanych mu odłamkami, a pięć dni później Tim Parry stracił życie w wyniku śmiertelnych obrażeń głowy. O okolicznościach powstawania piosenki wspominała liderka zespołu The Cranberries, Dolores o`Riordan:

„W Londynie wybuchło wiele bomb i pamiętam, jak pewnego razu zginęło dziecko, kiedy bombę wyrzucono do kosza na śmieci - dlatego w piosence jest taka linijka: „Dziecko jest powoli zabierane. […] Byliśmy w autobusie wycieczkowym i byłam blisko miejsca, w którym to się stało, więc bardzo mnie to uderzyło - byłam dość młoda, ale pamiętam, że byłam zdruzgotana niewinnymi dziećmi wciągniętymi w takie rzeczy. Więc chyba dlatego powiedziałam: „To nie ja” - że chociaż jestem Irlandką, to nie byłam ja, nie zrobiłem tego. Ponieważ bycie Irlandczykiem było dość trudne, szczególnie w Wielkiej Brytanii, kiedy było tak duże napięcie”.

O`Riordan przeczuwała, że musi napisać piosenkę, która upamiętni tamte tragiczne wydarzenia. Na pomysł utworu „Zombie” wpadła w 1993 roku w czasie trasy koncertowej Cranberries 'English Tour. Jej pierwotny tytuł brzmiał „In your head”, dopiero potem został zmieniony na „Zombie”. Początkowo akordy i słowa były pisane na gitarę akustyczną; to tłumaczyłoby, dlaczego pierwsze nuty są wygrywane właśnie na gitarze akustycznej. Potem jednak piosenka została przepisana na gitarę elektryczną. O`Riordan poprosiła też, by perkusja w piosence brzmiała mocniej niż w dotychczasowych utworach zespołu. Jak powiedziała sama o`Riordan:

„To była najbardziej agresywna piosenka, jaką napisaliśmy”.

ANALIZA

Charakter piosenki wyraźnie wskazuje na to, że należy do protest songów. Wskazują na to okoliczności powstania i problematyka ujęta w utworze. Dolores o`Riordan wspominała w wywiadach, że „Zombie” krytycznie podchodzi do brutalnych działań irlandzkiej grupy IRA. Piosenka przedstawia tragiczne wydarzenia z okresu starć między Irlandią, a Anglią, które przeszły do historii pod wspólną nazwą Troubles (1968-1998) i na które złożyły się liczne zamachy terrorystyczne.

Mówiąc o „Zombie”, trzeba także wspomnieć o wideoklipie. Wyreżyserował go Samuel Bayer, który w latach 90 współpracował z takimi słynnymi zespołami, jak Nirvana, czy Metallica. W swoim dorobku miał też tak znane wyreżyserowane wideoklipy jak choćby: „Smells Like Teen Spirit” Nirvany, „Anybody Seen My Baby” The Rolling Stones, czy „Until It Sleeps” Metalliki. W 2010 roku zadebiutował jako reżyser filmowy remakiem kultowego horroru „Koszmar z ul. Wiązów”. Teledysk podkreśla pacyfistyczny charakter piosenki, ukazując żołnierzy IRA patrolujących ulice irlandzkich miast, oraz grupę dzieci uciekających przed nimi. W klipie pojawia się również sama wokalistka pokryta złotą farbą i w otoczeniu dzieci; ma to być nawiązanie do św. Sebastiana.

Siła piosenki The Cranberries, a także charakter i uniwersalna, wciąż aktualna, tematyka, były tak duże, że po jej sukcesie pojawiło się wiele coverów singla. Jedne były udane (świetny cover zespołu Bad Wolves z nieznacznie zmienionymi partiami), inne o wiele mniej (cover Miley Cyrus, niewiele lepszy od koszmarnego coveru „Smells Like Teen Spirit” z repertuaru Nirvany). Pokazują jednak jak niegasnącą popularnością cieszy się hit z repertuaru The Cranberries.

PREMIERA

Premiera „Zombie” The Cranberries miała miejsce 19 września 1994 roku. 23 listopada 1995 roku zespół zdobył nagrodę dla najlepszej piosenki za „Zombie” na MTV Europe Music Awards 1995, a następnie pokonali Seala, Michaela Jacksona, Off Springs i innych nominowanych w tej kategorii. Poza tym wszystkim „Zombie” znalazło się także na 1. miejscu na listach wielu przebojów.

Link: https://www.youtube.com/watch?v=6Ejga4kJUts

TŁUMACZENIE

Kolejna głowa opada w dół, gdy

Dziecko jest powoli zabierane.

A ta przemoc powoduje ciszę,

Z kim zostaliśmy pomyleni?

Lecz spójrz, że to ani ja, ani moja rodzina

W twojej głowie, w twojej głowie, walczą

Z ich czołgami i ich bombami,

Z ich bombami i ich broniami.

W twojej głowie, w twojej głowie, rozpaczają.

W twojej głowie, w twojej głowie,

Zombie, zombie, zombie-ie-ie

Co jest w twojej głowie?

W twojej głowie,

Zombie, zombie, zombie-ie-ie

Kolejne matki pokonane,

Serce przejęło kontrolę.

Gdy przemoc powoduje ciszę,

Musimy się mylić.

To ten sam motyw, od roku 1916.

W twojej głowie, w twojej głowie, wciąż walczą

Z ich czołgami, z ich bombami,

I ich bombami, i ich broniami.

W twojej głowie, w twojej głowie, konają.

W twojej głowie, w twojej głowie,

Zombie, zombie, zombie-ie-ie

Co jest w twojej głowie?

W twojej głowie,

Zombie, zombie, zombie-ie-ie

Oh, oh, oh, oh, oh, oh, oh,

hey, oh, ya, ya-a…