Cykl na blogu CultureZone: ALEJA GWIAZD POPKULTURY.

BOB DYLAN: 

BARD Z HARMONIJKĄ (I NOBLEM...)

Kto o nim nie słyszał: jeden z wykonawców poezji śpiewanej, laureat literackiej Nagrody Nobla i dzisiejszy solenizant. Bohaterem tego odcinka „Alei Gwiazd Popkultury” będzie tym razem Bob Dylan.

MŁODOŚĆ

Urodzony w 1941 roku w Duluth, naprawdę nazywał się Robert Allen Zimmerman. W jego żyłach płynie iście wschodnia krew: jego dziadkowie ze strony ojca, Zigman i Anna Zimmerman, wyemigrowali z Odessy na obszarze obecnej Ukrainie, po pogromach antyżydowskich z 1905 r. Z kolei pradziadkowie Zimmermana ze strony matki, Benjamin i Libba Edelstein, wyemigrowali w 1902 roku z Litwy.

Na dobrą sprawę trudno napisać cokolwiek o artyście znanym później jako Bob Dylan. Zimmerman niechętnie opowiada o swoim dzieciństwie. Z kolei jego przyjaciele podają często sprzeczne informacje o nim. Niektórzy utrzymują, że w dzieciństwie Zimmerman posiadał piękny głos. W wieku młodzieńczym nauczył się najpierw gry na pianinie, a dopiero potem na gitarze. W szkole średniej założył kilka zespołów, m.in. The Shadow Blasters i The Golden Chords.

W czasie (nieukończonych) studiów Zimermann odszedł od rock`n`rolla i zainteresował się muzyką folkową. Wtedy też wymyślił dla siebie pseudonim artystyczny – najpierw Bob Dillon, a następnie: Bob Dylan.

KARIERA

Kariera muzyczna Dylana zaczęła się bezpośrednio po rzuceniu studiów, na początku lat 60. Jednym z jego pierwszych wielkich przebojów był pacyfistyczny utwór „BLOWING IN THE WIND” z 1963 roku. Wkrótce pojawiły się kolejne hity, jak „LIKE A ROLLING STONE” z 1965 roku.

W czasie swojej kariery, Dylan bez przerwy eksperymentował ze swoim stylem. Kiedy popularność zyskała grupa The Beatles, artysta próbował naśladować ich styl, jednak bez większego powodzenia. Głównie wpływ na to miał fakt, że w Europie rock`n`roll był o wiele bardziej popularny, z kolei w Stanach Zjednoczonych traktowano ten gatunek z pewną pogardą. Przynajmniej póki w USA popularność nie zyskał Elvis Presley. Do tego czasu jednak Dylan zrezygnował z rock`n`rolla.

Kolejny eksperyment z muzyką miał miejsce w latach 70, kiedy to Dylan – wychowany w wierze judaistycznej, ale nie przyjmującej do niej większej wagi – przyjął chrzest w wierze chrześcijańskiej. Napisał w tym czasie muzykę do głośnego westernu w reżyserii Sama Peckinpaha „Pat Garret i Billy Kid” z 1973 roku. To właśnie z tego filmu pochodzi najbardziej znany utwór Dylana: „KNOCKIN` ON HEAVEN`S DOOR”. Po przyjęciu chrztu na wiarę chrześcijańską, artysta nagrał utrzymany w chrześcijańskim rocku utwory „SLOW TRAIN COMING” (1979), „SAVED” (1980), oraz „SHOT OF LOVE” (1981). Po tym okresie Dylan pozostał najwyżej wegetarianinem. W 1988 roku otrzymał swoją gwiazdę w Alei Gwiazd.

STYL

Przez wielu Bob Dylan najbardziej jest kojarzony z tekstami piosenek, ale to przede wszystkim poeta. Najczęściej jest nazywany Szekspirem swojego pokolenia. Porównania ze słynnym dramaturgiem i poetą epoki elżbietańskiej okazują się nierzucone w wiatr.

Główną cechą twórczości, tak poetyckiej, jak i tekściarskiej są złożone i naszpikowane znaczeniami teksty. Bob Dylan potrafił pisać teksty, które interpretowano na różne sposoby: o wierze, o upływie czasu (słynny protest song „THE TIMES THEY ARE A CHANGING”, 1963), większość z nich ma jednak wydźwięk pacyfistyczny („Blowing in the wind”). Teksty piosenek i wiersze Dylana są niewątpliwie bardzo wartościowe, a dodatkowo zyskują za sprawą przekładu dokonanego m.in. przez Filipa Łobodzińskiego.

Ponieważ twórczość Boba Dylana zwykło się zaliczać do poezji śpiewanej, artysta ma na swoim koncie nie tylko liczne piosenki, ale również zbiory wierszy. Prócz tego – podobnie jak Leonard Cohen – ma w zwyczaju melorecytować swoje teksty. W swoim dorobku ma też liczne covery (np. „House of the Rising Sun” z jego debiutanckiej płyty, choć wolę późniejsze wykonanie The Animals), a niektóre jego piosenki same doczekały się nowych wykonań (jak np. „Knockin` on Heaven`s Door” skowerowany przez Gun`n`Roses, czy zwłaszcza „ALL ALONG THE WATCHTOWER” przypomniane przez Jimi`ego Hendrixa).

Dylana w ogóle można nazwać człowiekiem renesansu. Poza muzyką i poezją zajmuje się też malarstwem, o czym niewiele osób za pewne wie. W 1994 r. opublikował serię szkiców węglem i ołówkiem ( „Drawn Blank”), powstających podczas tras koncertowych w latach 1989–1992. W 2010 stworzył pięćdziesiąt obrazów malowanych farbą akrylową na płótnie pod wspólną nazwą „The Brazil Series”. W 2011 r. zaprezentował kolejny cykl „The Asia Series”. W 2013 r. pokazał cykl dwudziestu trzech płócien dedykowanych Nowemu Orleanowi. Jego ostatnie plastyczne prace było siedem żelaznych bram, wykonanych ze starych zespawanych ze sobą przedmiotów. Dylan jest również autorem cyklu trzydziestu kolaży „Revisionist Art”.

PÓŹNE LATA AŻ PO NOBLA

Bob Dylan ma na swoim koncie liczne nagrody. W 1973 roku otrzymał Oscara za muzykę do wspomnianego westernu „Pat Garrett i Billy Kid”. W tym samym roku zdobył również nominacje do nagród Grammy i BAFTA (w obu przypadkach, również, za muzykę do „Pata Garretta i Billy`ego Kida”).

Największym wyróżnieniem dla Boba Dylana okazała się jednak Literacka Nagroda Nobla przyznana piosenkarzowi (w tym przypadku: poecie) w 2016 roku. Dylan wiele razy był typowany do Nagrody Nobla, jednak udało się to dopiero pięć lat temu. W noblowskiej mowie mówił:

Nigdy przez myśl mi nie przeszło, bym miał szansę otrzymać Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury, nie mogłem się tego spodziewać. Od dzieciństwa znałem nazwiska i pochłaniałem dzieła tych, którzy okazali się godni tego wyróżnienia: Kiplinga, Shawa, Thomasa Manna, Pearl Buck, Alberta Camus, Hemingwaya. Ci giganci literatury, o których uczy się w szkołach, których gromadzi się w bibliotekach i o których rozprawia się w najbardziej górnych słowach, zawsze budzili podziw. A na to, że dziś ja dołączam do tej listy nazwisk, nie umiem nawet znaleźć słów.

Za co warto docenić twórczość Boba Dylana? Myślę, że najlepszą odpowiedzią będzie uzasadnienie Akademii Szwedzkiej: za „stworzenie nowych form poetyckiej ekspresji w ramach wielkiej tradycji amerykańskiej pieśni”.

link (dyskografia Boba Dylana): https://www.rmf.fm/muzyka/dyskografia,430,Bob,Dylan.html