Cykl na blogu CultureZone: ALEJA GWIAZD POPKULTURY.
KRZYSZTOF KIEŚLOWSKI: KLIMAT I ARTYZM
Bez dwóch zdań był jednym z najbardziej znanych, także w światowym kinie, polskich reżyserów. A jednocześnie był to jeden z czołowych twórców Kina Moralnego Niepokoju, popularnego w latach 70 i 80 XX wieku w Polsce.
MŁODOŚĆ
Krzysztof Kieślowski ur. się 27 czerwca 1941 r. w Warszawie. Rodzina ojca wywodziła się z Wołynia, natomiast matka pochodziła z Petersburga, lecz już jako dziecko emigrowała do Bydgoszczy. Roman i Barbara pobrali się 7 września 1939 r w Warszawie. Dwa lata później ojciec Barbary, Kazimierz Szonert, zginął w Auschwitz, natomiast matka Barbary, Maria Szonert, zmarła na zawał serca. Barbara urodziła Krzysztofa przed terminem, a jej nowo narodzone dziecko szybko zachorowało na zapalenie płuc.
W czerwcu 1945 roku przeprowadził się z rodzicami do Głuszyc pod Opolem, gdzie spędzili cztery lata. Kieślowski nadal cierpiał na chorobę płuc, często odwiedzał sanatoria. W 1949 r. Kieślowski przeszedł operację usunięcia wyrostka robaczkowego. W 1950 r. przyjął pierwszą komunię w głubczyckiej parafii Narodzenia Najświętszej Marii Panny.
W 1951 r Kieślowscy musieli przenieść się do Strzemierzyc (obecnie dzielnica Dąbrowy Górniczej w Zagłębiu Górniczym, a potem – do Sokołowska na Dolnym Śląsku; często lawirowali pomiędzy różnymi miejscowościami, ponieważ chorujący na gruźlicę ojciec był relegowany z powodu częstych zwolnień lekarskich, aż w 1953 przeszedł na rentę, a odpowiedzialność za utrzymanie rodziny spadła na matkę. Po zdobyciu wykształcenia podstawowego w Miereszowie Kieślowski chciał zrezygnować z dalszej edukacji i zostać palaczem, jednak ojciec przekonał go, by ten uczęszczał do szkoły pożarnictwa we Wrocławiu. Kieślowski zrezygnował po upływie pół roku. Zrezygnował również z nauki na wieczorowym liceum ogólnokształcącym w Wałbrzychu.
W 1957 r. Kieślowski rozpoczął naukę w Państwowym Liceum Techniki Teatralnej w Warszawie, w którym dyrektorem był jego wuj Kazimierz Przęczkowski. Podczas nauki, trwającej do 1962 r., był garderobianym takich aktorów jak: Tadeusz Łomnicki, Aleksander Bardini, czy Zbigniew Zapasiewicz. W międzyczasie, w 1960 r., zmarł jego ojciec, któremu odmówiono pochówku katolickiego ze względu na nieprzystąpienie do spowiedzi. Po ukończeniu szkoły w 1962 r. pragnął zostać reżyserem teatralnym, jednak nie mógł podjąć studiów na tym kierunku, gdyż nie był absolwentem szkoły wyższej. Wtedy zdecydował się studia z reżyserii filmowej w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi, do której przyjęto go za trzecim razem. W 1968 r. ukończył szkołę filmową, a w 1970 r. otrzymał dyplom.
KARIERA
Kariera reżyserska Kieślowskiego rozpoczęła się od krótkometrażówek i dokumentów. Z tego okresu pochodzi jeden z najbardziej znany dokument Kieślowskiego: „Z PUNKTU WIDZENIA NOCNEGO PORTIERA” [1977], bezbłędny obraz polskiej Komuny. Także w późniejszej karierze nie stronił od formy dokumentalnej i chętnie do niej wracał. Z późniejszej Z tego okresu pochodzi chyba najbardziej znany dokument w jego dorobku, czyli słynne „GADAJĄCE GŁOWY” [1980].
Przełom lat 70 i 80 to również okres reżyserii filmów fabularnych. Jako jeden z twórców Kina Moralnego Niepokoju, Kieślowski dał nam w tym czasie takie filmy, jak „AMATOR” [1979; pierwszy wielki sukces reżysera], „PRZYPADEK” [1981], a zwłaszcza telewizyjny cykl „DEKALOG” [1988]; na podstawie dwóch odcinków cyklu Kieślowski nakręcił dwa arcydzieła w swojej karierze - „KRÓTKI FILM O ZABIJANIU” [1987] i „KRÓTKI FILM O MIŁOŚCI” [1988].
STYL
Podobnie jak w przypadku filmografii Ingmara Bergmana, kino Kieślowskiego może się wydawać zbyt trudne dla byle wielbiciela komercyjnych filmów. Podejście Kieślowskiego do kina było oryginalne i ukazywało specyficzne, destrukcyjne relacje międzyludzkie. Bez wątpienia twórca „Dekalogu” był mistrzem kina psychologicznego i społecznego, który miejsca ustępował tylko Bergmanowi. Widać to zarówno w jego filmach fabularnych, jak i przede wszystkim w jego doskonałych dokumentach i krótkometrażówkach.
W jego filmach nie brakowało świetnego klimatu, nastrojowości i artyzmu. Filmografia Kieślowskiego można było znaleźć też sporo metafor – czego, to zależało od interpretacji widzów. Reżyser bezbłędnie sugerował, że to co widzimy na ekranie, jest czymś znacznie większym. To czyniło go jednym z najlepszych twórców filmowych w kinie polskim. Tłumaczyłoby to, również, dlaczego polski reżyser był uważany za wielki autorytet w dziedzinie kina.
OSTATNIE LATA
I połowa lat 90 była okresem współpracy Kieślowskiego ze scenarzystą Krzysztofem Piesiewiczem. W 1991 roku powstał najtrudniejszy w dorobku reżysera film – koprodukcja polsko-francuska „PODWÓJNE ŻYCIE WERONIKI” z podwójną rolą Irene Jacob w roli skrzypaczki Weroniki i jej francuskiej imienniczki-bliźniaczki zajmującej się nauczaniem muzyki. Ukoronowaniem twórczości reżyserskiej jest trylogia „TRZY KOLORY” (1992), w której Krzysztof Kieślowski opierając się na hasłach Rewolucji Francuskiej, poszukiwał wolności, równości i braterskości w relacjach międzyludzkich.
Zmarł w Warszawie w 1994 roku, niedługo po podjęciu decyzji o przejściu na artystyczną emeryturę. Bezpośrednią przyczyną śmierci było zatrzymanie akcji serca. Pochowany został na warszawskich Powązkach.
Za co warto docenić Krzysztofa Kieślowskiego? Jego kino jest trudne w odbiorze, jednak jeśli ktoś niekoniecznie oczekuje od filmów wyłącznie rozbuchanej akcji, może odnaleźć w jego filmach wiele pretekstów do refleksji i poszukiwań sprytnie ukrytych metafor. Jego filmy są głęboko psychologiczne i pełne metafizyki. Żeby zmierzyć się z jego filmami, trzeba na dobry początek oswoić się z wielorakimi przesłaniami jego filmografii. Z własnego doświadczenia zapewniam jednak, że naprawdę warto.
link (filmografia Krzysztofa Kieślowskiego):
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz