Cykl na blogu „CultureZone”: „BOHATEROWIE POPKULTURY”

Cześć wszystkim. W kolejnym odcinku „Bohaterów popkultury” pozostaniemy jedną nogą w wakacjach, by drugą wejść w kolejny rok szkolny. Tym razem na tapet weźmiemy ADAMA CISOWSKIEGO, bohatera powieści, która kiedyś była lekturą szkolną w VI klasie szkoły podstawowej, a dziś może posłużyć za idealną powieść na wakacje: „Szatana z VII klasy”. Zaczynamy.

Dane:

Twórca: Kornel Makuszyński

Odtwórcy: Marian Rułka [„Szatan z VII klasy”, spektakl TV, reż. Michał Bogusławski]

                  Józef Skwark [„Szatan z siódmej klasy”, reż. Maria Kaniewska]

                  Bartosz Fajge [„Szatan z siódmej klasy”, film kinowy i serial TV, reż.

                                           Kazimierz Tarnas]

HISTORIA POWSTANIA. GENEZA POSTACI.

Adam Cisowski, tytułowy „szatan” z siódmej klasy (czyli cwaniak), to siedemnastoletni uczeń warszawskiego gimnazjum dawnego typu (sprzed reformy ministra edukacji z lat 20, Janusza Jędrzejewicza, obowiązującej w latach 1932-1948). Adam należał do „pokolenia Kolumbów”, ponieważ akcja rozgrywa się latem 1937 roku (okres pisania książki przez Kornela Makuszyńskiego), a to by oznaczało że bohater urodził się w 1920 roku.

Ojciec Adama był lekarzem, matka zajmowała się domem. Adam miał czworo znacznie młodszego rodzeństwa, dwie siostry i dwóch braci.

Zasadnicza akcja powieści rozgrywa się latem 1937 r. W trakcie jej akcji Adam występuje jako młody detektyw, rozwiązując kilka „spraw” (skradzione wieczne pióro, zaginione sto złotych, i największa – ukryty skarb). Rozwiązując tę ostatnią zagadkę, staje się tzw. „bohaterem-poszukiwaczem” (według terminologii literaturoznawcy Władimira Proppa). Opuszcza rodzinny dom, by pomóc osobom w potrzebie, pokonuje przy tym przeciwności, przechodzi szereg prób-przygód, korzystając z własnych umiejętności i pomocy przyjaznych osób, i ostatecznie, wyjaśniając tajemnicę, odnosi zwycięstwo.

CHARAKTERYSTYKA

Kornel Makuszyński opisał Adama Cisowskiego jako chłopca z wyglądu „nieforemnego” i „nieco pękatego”, lecz sprężystego i silnego, o śmiałym i przenikliwym spojrzeniu. Cisowski jest określony jako „najbystrzejszy chłopiec w całej szkole”, spostrzegawczy, umiejący spokojnie i cierpliwie obserwować, myślący zawsze rozważnie, o żywej i lotnej wyobraźni, spokojny, pogodny, koleżeński, wesoły, uczynny, współczujący, przodujący w nauce, pojętny, o znakomitej pamięci.

Jak widać więc, autor mocno wyidealizował swojego bohatera, co było celowym zabiegiem by łatwiej podejść do młodych czytelników. Adam Cisowski miał być postacią wzorcową, nosicielem propagowanych przez autora idei dobroci, miłości i uśmiechu. Określany był jako „wcielony ideał wyobraźni chłopięcej z okresu uwielbiania sprytu i dzielności”, „bohater nie tylko sprytny (...), ale także szlachetny”

W JAKICH PRODUKCJACH WYSTĘPUJE

Adam Cisowski jest bohaterem powieści „Szatan z VII klasy”, która była wielokrotnie przenoszona na ekran. Po raz pierwszy w formie Teatru TV z 1959 roku. W spektaklu reżyserowanym przez Michała Bogusławskiego w postać Adama Cisowskiego wcielił się Marian Rułka.

W świadomości widzów Adam Cisowski zapisał się jednak dzięki pierwszej ekranowej adaptacji, która powstała zaledwie rok po spektaklu Michała Bogusławskiego. Do filmu w reżyserii Marii Kaniewskiej, której akcję przeniesiono z l. 30 do l. 60 by lepiej przyswoić ją ówczesnej młodzieży, rozpoznawalną piosenkę „Lato, lato, lato czeka” nagrała Halina Kunicka.

Drugą, bliższą książkowemu pierwowzorowi, adaptację nakręcono dopiero w 2006 r., a za reżyserię odpowiadał Kazimierz Tarnas. W tym samym roku premierę miała serialowa wersja adaptacji. W obu wersjach w postać Adama Cisowskiego wcielił się Bartosz Fajge, dla którego był to debiut na ekranie.